(Kay Grace at Juaniyo)
Humayo na, humayo sa katanghalian
Habang itong lungsod ay marubdob
Na titindig sa liwanag,
Katumbas ng iyong impit na lumbay.
Sanlaksa ang kaparaanan ng pag-alis:
Kahit piliin pa nating manahimik
Ang ating mga katawan, mga kamay, mga paa, mga pandama
Ay pinababatid ang kanilang tinig sa ating pamamanhid
Tinitipon ang mga bagay sa bawat silid upang igayak
O sinusuyod ang mga kalsada at lansangan
Pagkakatapos ng kinagawiang pag-inom kung dapit-hapon.
Mas madaling umalis
Kung tanghaliang-tapat—
Ang panginurin mula sa pantalan, waring postcard,
Pinaganda ng usok mula sa kusina
At ng namumukadkad na mga punong akasya—
Isang pangkaraniwang tagpo sa araw ng Oktubre
Na marahil ay pareho lamang
Sa iyong pagbabalik: isang di maipaliwanag na paniniyak
Ng di masukat-sukat o yaong
Tinatawag nating di-mawawasak.
*salin ng tulang Ritual for Leaving ni Marjorie Evasco
11 January, 2010
01 January, 2010
Fantasia
Bilog ang mata ng langit, malinaw ang rainbow sa paligid ng buwan. Ang ulap, parang bitak-bitak na lupa. Parang mga papel/sulat na nilamukos at inihagis na para bang napaso. blue moon daw ngayon.
Swerte raw ang bilog pag new year. bilog na mga prutas. bilog na disenyo sa damit. basta bilog, sabi ni mommy at ni lola, pera raw ang ibig sabihin non. dati rin, pag patak ng 12:00, pintatalon kami. di lang simpleng talon ginagawa namin, umaakyat pa kami sa upuan tapos doon parang Maskman/Shai-der na tatalon sa sahig para araw tumangkad. At pagkakatapos ng ganitong gabi, bilog din ang aming tiyan.
Matagal na ganito ang kalakaran ng pagsalubong namin sa siklab at sabog ng pagpapalit ng taon. Pero ito ang pasabog: hindi naman tumangkad ang aming kapatid, siya pa naman ang karir na karir sa pagtalon. At iyon, puro barya lang ang madalas matira sa bulsa di daddy pagkakatapos ng ganitong pagdiriwang. at siyempre pa, ang tiyan niyang parang laging kabuwanan.
***
Nagpaparenta ng Fantasia komiks noon ang aming kapit-bahay. Kaya naman matagal din akong naniwala kina mommy at lola. Tuwing kabilugan noon, niyayaya ko ang aking mga kalaro para mag-abang sa paraluman sa sagingan. Sabi kasi sa komiks, agimat ang iluluwa ng puso ng saging. Natigil ang lahat ng kabaliwang ito nang magluto si lola ng puso ng saging kinabukasan, wala namang kakaiba. wala namang parang bato o kahit anong alam kong hindi bahagi ng saging na magbibigay ng kapangyarihan.
andami-raming ritwal sa pagpapalit ng kalendaryo. samu't sari ang gimik ni mommy para swertehin. Pero ang totoo, ni hindi pa man lang kami nakatama sa lotto o ilang ulit pa lang siyang nakabalik taya nang matsambahan ang ilang numero. anim kami sa pamilya, saktong bilang ng numerong tinatayaan sa lotto, na siyang laging tinatayaan ni mommy. Hanggang hindi ko namalayan na hindi na ginagawa ni mommy ang paglalagay ng mga barya sa sulok ng bahay, bintana, baitang ng hagdanan, ibabaw ng bigasan.
gawa na rin siguro yun ng matagal na pagkawala ni mommy dahil sa pagho-Hong Kong. bagamat hindi na nagagawa ang ritwal na pampaswerte, marahil, kaya nagDH si mommy dahil bahagi rin ito ng kanyang pagka-uhaw sa swerte.
kayraming nahuhumaling sa swerte. kayraming naglalaway sa alwan-- at karamihan sa kanila, ayun, nasa iraq, qatar, saudi, singapore o kung saan man may pagkukunan ng isasaksak sa sikmura-- bagay na mayroon naman talaga sa pinas pero sa ilalim ng ating sistema ay sa mundo ng dapat umiiral.
at ang puno't dulo ng lahat ng ito?
ang dakilang fantasia: matatag na republika.
isang republika ng maletang puno ng fantasia.
Swerte raw ang bilog pag new year. bilog na mga prutas. bilog na disenyo sa damit. basta bilog, sabi ni mommy at ni lola, pera raw ang ibig sabihin non. dati rin, pag patak ng 12:00, pintatalon kami. di lang simpleng talon ginagawa namin, umaakyat pa kami sa upuan tapos doon parang Maskman/Shai-der na tatalon sa sahig para araw tumangkad. At pagkakatapos ng ganitong gabi, bilog din ang aming tiyan.
Matagal na ganito ang kalakaran ng pagsalubong namin sa siklab at sabog ng pagpapalit ng taon. Pero ito ang pasabog: hindi naman tumangkad ang aming kapatid, siya pa naman ang karir na karir sa pagtalon. At iyon, puro barya lang ang madalas matira sa bulsa di daddy pagkakatapos ng ganitong pagdiriwang. at siyempre pa, ang tiyan niyang parang laging kabuwanan.
***
Nagpaparenta ng Fantasia komiks noon ang aming kapit-bahay. Kaya naman matagal din akong naniwala kina mommy at lola. Tuwing kabilugan noon, niyayaya ko ang aking mga kalaro para mag-abang sa paraluman sa sagingan. Sabi kasi sa komiks, agimat ang iluluwa ng puso ng saging. Natigil ang lahat ng kabaliwang ito nang magluto si lola ng puso ng saging kinabukasan, wala namang kakaiba. wala namang parang bato o kahit anong alam kong hindi bahagi ng saging na magbibigay ng kapangyarihan.
andami-raming ritwal sa pagpapalit ng kalendaryo. samu't sari ang gimik ni mommy para swertehin. Pero ang totoo, ni hindi pa man lang kami nakatama sa lotto o ilang ulit pa lang siyang nakabalik taya nang matsambahan ang ilang numero. anim kami sa pamilya, saktong bilang ng numerong tinatayaan sa lotto, na siyang laging tinatayaan ni mommy. Hanggang hindi ko namalayan na hindi na ginagawa ni mommy ang paglalagay ng mga barya sa sulok ng bahay, bintana, baitang ng hagdanan, ibabaw ng bigasan.
gawa na rin siguro yun ng matagal na pagkawala ni mommy dahil sa pagho-Hong Kong. bagamat hindi na nagagawa ang ritwal na pampaswerte, marahil, kaya nagDH si mommy dahil bahagi rin ito ng kanyang pagka-uhaw sa swerte.
kayraming nahuhumaling sa swerte. kayraming naglalaway sa alwan-- at karamihan sa kanila, ayun, nasa iraq, qatar, saudi, singapore o kung saan man may pagkukunan ng isasaksak sa sikmura-- bagay na mayroon naman talaga sa pinas pero sa ilalim ng ating sistema ay sa mundo ng dapat umiiral.
at ang puno't dulo ng lahat ng ito?
ang dakilang fantasia: matatag na republika.
isang republika ng maletang puno ng fantasia.
25 December, 2009
Pagpapatihulog sa Mines View
Hindi ako galit sa mundo. Pero sa totoo lang, ano nga bang masaya sa Pasko?
Habang excited ang karamihan sa atin na nagbabalot at nagpupunit ng regalo, nang magawi ang makakati kong mga talampakan sa mines view sa baguio noong isang araw: bagama't buhay pa ako ngayon kaya nga nababasa mo ito-- pakiwari ko'y may kung anong lumundag sa akin sa bangin doon.
may kung anong tumalon sa aking katawan sa bangin nang makita ko ang isang lolang igorot na naghihintay ng mga dayo na magpapakodak sa kaniya.
may kung anong nagpatihulog sa akin nang makita ko ang isang puting kabayo na kinulayan ng pink ang buhok at inilalako ng kanyang amo sa mga turista para magkaroon ng larawan sa alaga.
may kung ano sa aking katawan ang nahumaling sa grabedad kaya't nagparaya sa pagdungaw sa bangin nang makita ko ang belen doon. Dalawang inukit na kahoy na winangis sa mga kapatid nating katutubo. At muling may lumundag sa aking katawan nang makita ko na may bra pa ang babaeng kahoy gamit ang kilalang tela na hinahabi ng mga taga-roon.
pare-pareho lang naman ang larga ng ganitong panahon-- "masaya" raw. At kung ganitong malamig ang simoy ng hangin,sabi nga ng kanta ni ate na nagvivideoke roon: "give love on christmas day."
ay, pasko lang pala dapat magmahal.Kaya naman pala sinagot ito ng ating kanta: sana araw-araw ay magiging pasko lagi.
eh paano pala kung walang pasko?
Mapapanot ang hallmark sa kakamot ng ulo, (pero hindi rin, gagawa pa yan ng maraming okasyon. Ang hallmark pa! Siguro magkakaroon ng pet's day, neighbor's day, pulis oyster's day, yaya's day, call center agent's day, at kung anu-ano pang day. Susko day!)Siyempre,kasama sa mapapanot ang mga amoy pera ang hininga.
sa mines view-- pinagpapantay ng kahirapan ang tao at kabayo: kapwa may presyo. 'yung mga bata, parang si spiderman lang kung gapangin ang mga baryang inihahagis ng mga dayo.
ngayon, paano nga ba kita dapat batiin sa araw ng pasko?
Habang excited ang karamihan sa atin na nagbabalot at nagpupunit ng regalo, nang magawi ang makakati kong mga talampakan sa mines view sa baguio noong isang araw: bagama't buhay pa ako ngayon kaya nga nababasa mo ito-- pakiwari ko'y may kung anong lumundag sa akin sa bangin doon.
may kung anong tumalon sa aking katawan sa bangin nang makita ko ang isang lolang igorot na naghihintay ng mga dayo na magpapakodak sa kaniya.
may kung anong nagpatihulog sa akin nang makita ko ang isang puting kabayo na kinulayan ng pink ang buhok at inilalako ng kanyang amo sa mga turista para magkaroon ng larawan sa alaga.
may kung ano sa aking katawan ang nahumaling sa grabedad kaya't nagparaya sa pagdungaw sa bangin nang makita ko ang belen doon. Dalawang inukit na kahoy na winangis sa mga kapatid nating katutubo. At muling may lumundag sa aking katawan nang makita ko na may bra pa ang babaeng kahoy gamit ang kilalang tela na hinahabi ng mga taga-roon.
pare-pareho lang naman ang larga ng ganitong panahon-- "masaya" raw. At kung ganitong malamig ang simoy ng hangin,sabi nga ng kanta ni ate na nagvivideoke roon: "give love on christmas day."
ay, pasko lang pala dapat magmahal.Kaya naman pala sinagot ito ng ating kanta: sana araw-araw ay magiging pasko lagi.
eh paano pala kung walang pasko?
Mapapanot ang hallmark sa kakamot ng ulo, (pero hindi rin, gagawa pa yan ng maraming okasyon. Ang hallmark pa! Siguro magkakaroon ng pet's day, neighbor's day, pulis oyster's day, yaya's day, call center agent's day, at kung anu-ano pang day. Susko day!)Siyempre,kasama sa mapapanot ang mga amoy pera ang hininga.
sa mines view-- pinagpapantay ng kahirapan ang tao at kabayo: kapwa may presyo. 'yung mga bata, parang si spiderman lang kung gapangin ang mga baryang inihahagis ng mga dayo.
ngayon, paano nga ba kita dapat batiin sa araw ng pasko?
11 December, 2009
tiktak tiktak ng kasalukuyang panahon
Parang bomba ang ating panahon.
Sa loob ng 24 oras, pinatutunayan ng ating telebisyon/radyo/diaryo na kayraming pangyayari ang sumasabog sa mga sulok ng ating kapuluan. Ilang araw na ang nakalilipas matapos maging patok na salita ang backhoe, matapos manuot sa ating utak ang mga salitang "culture of impunity"-- sa pagpihit pa ng mga kamay ng orasan-- KABOOM! Martial Law na sa Maguindanao.
Tiktak tiktak tiktak.
Madalas ko nang makita si Makata. Noong nakaraang linggo, halos araw-araw ko siyang kasama. Siya, hawak ang placard na may nakasulat na JUSTICE TO ALL VICTIMS OF THE AMPATUAN MASSACRE, na sa pagkakita sa akin ay kinawayan ako at inabutan din ng placard: makapal na pulang END at itim na IMPUNITY!
Noong unang beses na niyaya niya ako sa "mob," na rally para sa karamihan, noong una niya akong inabutan ng placard ay sinabi kong next time na lang. Pagtaas ng presyo ng gasolina ang ikinagagalit niya noon at ng mga kasamahan niya. Ang imbitasyong iyon ay nasundan pa ng napakaraming pagyayaya. Aaminin ko, noong una sumasama ako para makita siya. Nakikimartsa dahil sa paraang ito nakakausap ko siya nang mahaba-haba.
Akala ko tula lang ang laman ng bungo niya, 'yung tipong kung isa siya sa mga nakasakay sa convoy ng Mangudadatu-- sasabog sa lupa ng Ampatuan,Maguindanao ang talinghaga sa pagkabutas/biyak ng kanyang ulo. Pasintabi sa aking kamorbidan. Ang dami niyang alam. Para siyang political journal. Ang daming "ismong" binabanggit eh ang pinag-uusapan lang naman namin ay tunay na pagbabago at katarungan.
Nitong nagdaang linggo, halos maperfect ko ang attendance ng martsa. Nakita ko ang sarili kong sumisigaw at wala nang alinlangan sa pagtangan sa karatula, habang tumatagaktak ang pawis sa pisngi at buong katawan. At ang pasabog, ginawa ko ang lahat ng ito nang hindi katabi si Makata. May ilang mob na rin na sinamahan ko na wala naman siya.
Tiktak Tiktak.
Pumihit na rin ang aking pakikisangkot. Naiinis ako dati sa rally dahil sa trafic. Naiinis ako dati sa mob dahil sa ingay. Pero heto ako ngayon, kasabay humakbang ang dating kinaiinisan ko. Ang dali ko noong sabihing binabayaran lang naman sila para sumigaw at magmukhang galit. Subalit heto ako, walang pagsidlan ang pagpapaumanhin nang malaman kong prinsipyo ang kanilang panawid-gutom/uhaw.
Tiktak.
Ang ating panahon ay panahon ng lagi't laging paglaban. Naks naman.
Linya ko na yan, hindi kay Makata.
Heto naman ang kanyang sinabi: Wala namang ibang pagpipiliang inihahapag ang sitwasyon kundi sigwa. BOOM!
Sa loob ng 24 oras, pinatutunayan ng ating telebisyon/radyo/diaryo na kayraming pangyayari ang sumasabog sa mga sulok ng ating kapuluan. Ilang araw na ang nakalilipas matapos maging patok na salita ang backhoe, matapos manuot sa ating utak ang mga salitang "culture of impunity"-- sa pagpihit pa ng mga kamay ng orasan-- KABOOM! Martial Law na sa Maguindanao.
Tiktak tiktak tiktak.
Madalas ko nang makita si Makata. Noong nakaraang linggo, halos araw-araw ko siyang kasama. Siya, hawak ang placard na may nakasulat na JUSTICE TO ALL VICTIMS OF THE AMPATUAN MASSACRE, na sa pagkakita sa akin ay kinawayan ako at inabutan din ng placard: makapal na pulang END at itim na IMPUNITY!
Noong unang beses na niyaya niya ako sa "mob," na rally para sa karamihan, noong una niya akong inabutan ng placard ay sinabi kong next time na lang. Pagtaas ng presyo ng gasolina ang ikinagagalit niya noon at ng mga kasamahan niya. Ang imbitasyong iyon ay nasundan pa ng napakaraming pagyayaya. Aaminin ko, noong una sumasama ako para makita siya. Nakikimartsa dahil sa paraang ito nakakausap ko siya nang mahaba-haba.
Akala ko tula lang ang laman ng bungo niya, 'yung tipong kung isa siya sa mga nakasakay sa convoy ng Mangudadatu-- sasabog sa lupa ng Ampatuan,Maguindanao ang talinghaga sa pagkabutas/biyak ng kanyang ulo. Pasintabi sa aking kamorbidan. Ang dami niyang alam. Para siyang political journal. Ang daming "ismong" binabanggit eh ang pinag-uusapan lang naman namin ay tunay na pagbabago at katarungan.
Nitong nagdaang linggo, halos maperfect ko ang attendance ng martsa. Nakita ko ang sarili kong sumisigaw at wala nang alinlangan sa pagtangan sa karatula, habang tumatagaktak ang pawis sa pisngi at buong katawan. At ang pasabog, ginawa ko ang lahat ng ito nang hindi katabi si Makata. May ilang mob na rin na sinamahan ko na wala naman siya.
Tiktak Tiktak.
Pumihit na rin ang aking pakikisangkot. Naiinis ako dati sa rally dahil sa trafic. Naiinis ako dati sa mob dahil sa ingay. Pero heto ako ngayon, kasabay humakbang ang dating kinaiinisan ko. Ang dali ko noong sabihing binabayaran lang naman sila para sumigaw at magmukhang galit. Subalit heto ako, walang pagsidlan ang pagpapaumanhin nang malaman kong prinsipyo ang kanilang panawid-gutom/uhaw.
Tiktak.
Ang ating panahon ay panahon ng lagi't laging paglaban. Naks naman.
Linya ko na yan, hindi kay Makata.
Heto naman ang kanyang sinabi: Wala namang ibang pagpipiliang inihahapag ang sitwasyon kundi sigwa. BOOM!
26 November, 2009
Kulay Dugo ang Kulay ng Bawat Pahayagan*
Nagsisiksikan sa buwan ng Nobyembre ang mga balitang nagbigay sa atin ng atensyon ng mundo: pagtalo ni Paquaio kay Cotto, ang pagtanghal kay Efren Penaflorida bilang CNN hero, na hindi pa man lubusang nananamnam ng ating bayan— ay agad pinapait ng kasabay nitong kaganapan.
“Hudyat na ng eleksyon.” Ang sabi ng aleng katabi ko sa jeep noong Martes.
Sa loob man ng siksikang jeep, LRT at maging sa sakayan ng tricycle— pinag-uusapan ang Maguindanao massacre.
Tumindig ang aking balahibo nang suriin ko kumbakit ganoon ang nasabi ng ale. At lalo akong nabalisa: may bakas ng pagkasanay sa karahasan ang kanyang mga salita.
Na para bang kakambal na ng halalan ang kamatayan sa ating bansa— sa Pilipinas na unang nagkaroon ng demokrasya sa buong Asya.
Gusto niyo bang makita ang mukha ng demokrasya sa ilalim ng kasalukuyang administrasyon? Buklatin mo ang diyaryo, pakinggan mo ang radyo, titigan mo ang telebisyon kung ala-siete’t alas-onse.
Extrajudicial killings, enforced disappearance ang ilan sa kilala nitong pangalan, subalit iisa ang kanyang mukha: lawless violence na pinananatili ng culture of impunity.
At ngayon, muling kaharap natin ang mukha ng demokrasya sa ilalim ni Gng. Arroyo: 46 na indibidwal ang ibinaon matapos igapos, paputukan sa mukha, at hindi pa nakuntento— ang iba ay pinugutan ng ulo. Ilan sa kanila ay babae na ginahasa muna bago paslangin. Dalawa sa kanila ay abogado, na ang isa ay pinutulan pa ng kamay at dinusta ang mismong mukha. Ayon sa balita kahapon, 37 ang tinatayang kasamang mamamahayag na kapwa tinakpan din ng pahayagan ang duguang mukha’t katawan.
At sa nangyari, naetsapwera natin ang Iraq, mula sa pagiging panlima natin sa kasalukuyan, pag dating sa usapin ng journalist killings sa buong mundo.
Kaya naman, mariing kinukundena ng kabataang manunulat ang karahasang ito at ang kainutilan ng mismong adminstrasyong Arroyo na pangalagaan ang kapakanan ng kanyang mamamayan. Higit yaong nagtataguyod at pumoprotekta sa demokrasya: ang mga mamamahayag at abogado, tulad ng mga naging biktima ng Maguindanao massacre.
Walang ibang dapat singilin sa nangyari kundi si Gng. Arroyo, na lantarang kaalyado ng mga Ampatuan at Mangudadatu, na kapwa kilalang warlords sa Maguindanao— kung saan nakapagtala ang administrasyon ng 12-0 laban sa oposisyon noong halalan 2007.
Sa pagkaganid sa posisyon, hinahayaan ang pag-iral ng private army sa Maguindanao at sa iba pang bahagi ng bansa. Bagay na nagbibigay ng kapangyarihan sa mga kilalang angkan upang maghari. Bagay na nagpatiklop sa mga pulis at militar sa Maguindanao upang pigilan ang naganap na karahasan. Ayon sa mga ulat, ilang metro lamang sa pinangyarihan ng massacre ay nakatirik ang isang detachment ng militar.
Maaaring makaligtas o mapagkamalian ang isang putok na kung anong tunog lamang, subalit ang bilang ng putok na umalingawngaw upang paslangin ang mahigit 40 katao, ay katakatakang walang nakapansin mula sa mga nagsabing: To serve and protect, Buhay ko, Alay sa Iyo.
Lahat ng ito ay naganap sa ngalan ng kapangyarihan.
At sa ngalan ng posisyon, maraming inosenteng pinatay na para bang hindi tao, na para bang manika lamang na tinaggalan ng kamay, sinira ang mukha— tulad ng ating nasaksihan sa naganap na massacre noong Lunes.
Patapos na ang Nobyembre, at tiyak, ang mga susunod na araw, linggo at buwan ay panahon ng paniningil ng hustisya sa lahat-lahat ng biktima ng karahasan sa ilalim ng administrasyong ito.
Walang hindi naghangad ng hustisya at tunay na pagbabagong panlipunan, subalit ang bawat paghahangad ay may kaakibat na paglaban. Hindi iniluluwal ng simpleng pagsusot ng isang pula’t itim na dog tag na may nakasulat na “Ako mismo,” ang tunay na pagbabago o pagpopost sa facebook o pagjoin sa cause.
Kailan matatapos ang siklo ng karahasan/ cultur of impunity? ‘Pag napagod na ang karamihan sa atin sa pananahimik.
Sabi nga ng isang mamamahayag pangkampus na si Ditto Sarmiento noong Martial Law:
“Kung hindi tayo kikibo, sinong kikibo?
Kung hindi tayo kikilos, sinong kikilos?
Kung hindi ngayon, kailan?”
Sa nagtiyagang bumasa nito, sa mga kapuwa ko kabataan at sa aking mga kababayan:
Tayo na sa Mendiola!
*linya sa kantang Pahayagan
“Hudyat na ng eleksyon.” Ang sabi ng aleng katabi ko sa jeep noong Martes.
Sa loob man ng siksikang jeep, LRT at maging sa sakayan ng tricycle— pinag-uusapan ang Maguindanao massacre.
Tumindig ang aking balahibo nang suriin ko kumbakit ganoon ang nasabi ng ale. At lalo akong nabalisa: may bakas ng pagkasanay sa karahasan ang kanyang mga salita.
Na para bang kakambal na ng halalan ang kamatayan sa ating bansa— sa Pilipinas na unang nagkaroon ng demokrasya sa buong Asya.
Gusto niyo bang makita ang mukha ng demokrasya sa ilalim ng kasalukuyang administrasyon? Buklatin mo ang diyaryo, pakinggan mo ang radyo, titigan mo ang telebisyon kung ala-siete’t alas-onse.
Extrajudicial killings, enforced disappearance ang ilan sa kilala nitong pangalan, subalit iisa ang kanyang mukha: lawless violence na pinananatili ng culture of impunity.
At ngayon, muling kaharap natin ang mukha ng demokrasya sa ilalim ni Gng. Arroyo: 46 na indibidwal ang ibinaon matapos igapos, paputukan sa mukha, at hindi pa nakuntento— ang iba ay pinugutan ng ulo. Ilan sa kanila ay babae na ginahasa muna bago paslangin. Dalawa sa kanila ay abogado, na ang isa ay pinutulan pa ng kamay at dinusta ang mismong mukha. Ayon sa balita kahapon, 37 ang tinatayang kasamang mamamahayag na kapwa tinakpan din ng pahayagan ang duguang mukha’t katawan.
At sa nangyari, naetsapwera natin ang Iraq, mula sa pagiging panlima natin sa kasalukuyan, pag dating sa usapin ng journalist killings sa buong mundo.
Kaya naman, mariing kinukundena ng kabataang manunulat ang karahasang ito at ang kainutilan ng mismong adminstrasyong Arroyo na pangalagaan ang kapakanan ng kanyang mamamayan. Higit yaong nagtataguyod at pumoprotekta sa demokrasya: ang mga mamamahayag at abogado, tulad ng mga naging biktima ng Maguindanao massacre.
Walang ibang dapat singilin sa nangyari kundi si Gng. Arroyo, na lantarang kaalyado ng mga Ampatuan at Mangudadatu, na kapwa kilalang warlords sa Maguindanao— kung saan nakapagtala ang administrasyon ng 12-0 laban sa oposisyon noong halalan 2007.
Sa pagkaganid sa posisyon, hinahayaan ang pag-iral ng private army sa Maguindanao at sa iba pang bahagi ng bansa. Bagay na nagbibigay ng kapangyarihan sa mga kilalang angkan upang maghari. Bagay na nagpatiklop sa mga pulis at militar sa Maguindanao upang pigilan ang naganap na karahasan. Ayon sa mga ulat, ilang metro lamang sa pinangyarihan ng massacre ay nakatirik ang isang detachment ng militar.
Maaaring makaligtas o mapagkamalian ang isang putok na kung anong tunog lamang, subalit ang bilang ng putok na umalingawngaw upang paslangin ang mahigit 40 katao, ay katakatakang walang nakapansin mula sa mga nagsabing: To serve and protect, Buhay ko, Alay sa Iyo.
Lahat ng ito ay naganap sa ngalan ng kapangyarihan.
At sa ngalan ng posisyon, maraming inosenteng pinatay na para bang hindi tao, na para bang manika lamang na tinaggalan ng kamay, sinira ang mukha— tulad ng ating nasaksihan sa naganap na massacre noong Lunes.
Patapos na ang Nobyembre, at tiyak, ang mga susunod na araw, linggo at buwan ay panahon ng paniningil ng hustisya sa lahat-lahat ng biktima ng karahasan sa ilalim ng administrasyong ito.
Walang hindi naghangad ng hustisya at tunay na pagbabagong panlipunan, subalit ang bawat paghahangad ay may kaakibat na paglaban. Hindi iniluluwal ng simpleng pagsusot ng isang pula’t itim na dog tag na may nakasulat na “Ako mismo,” ang tunay na pagbabago o pagpopost sa facebook o pagjoin sa cause.
Kailan matatapos ang siklo ng karahasan/ cultur of impunity? ‘Pag napagod na ang karamihan sa atin sa pananahimik.
Sabi nga ng isang mamamahayag pangkampus na si Ditto Sarmiento noong Martial Law:
“Kung hindi tayo kikibo, sinong kikibo?
Kung hindi tayo kikilos, sinong kikilos?
Kung hindi ngayon, kailan?”
Sa nagtiyagang bumasa nito, sa mga kapuwa ko kabataan at sa aking mga kababayan:
Tayo na sa Mendiola!
*linya sa kantang Pahayagan
Subscribe to:
Posts (Atom)
